Η είσοδος στον κόσμο των κρυπτονομισμάτων μοιάζει με την ανάβαση ενός απότομου βουνού. Οι περισσότεροι αρχάριοι το διαπιστώνουν από τις πρώτες κιόλας μέρες. Πορτοφόλια, private keys, seed phrases, on-chain συναλλαγές, DeFi, staking, airdrops, NFT, layer-2 και διάφορα rug pulls δημιουργούν μια νέα γλώσσα, τεχνολογία και οικονομία που δεν διδάσκεται στο σχολείο.
Learning Curve
Η καμπύλη μάθησης είναι τόσο απότομη λόγω της τεχνολογικής πολυπλοκότητας. Το Bitcoin ξεκίνησε ως ένα πείραμα ψηφιακού χρήματος, αλλά σήμερα υπάρχουν χιλιάδες blockchains με διαφορετικές αρχιτεκτονικές, από Proof-of-Work και Proof-of-Stake μέχρι Layer-1, Layer-2 και sidechains. Κάθε μία έχει τα δικά της χαρακτηριστικά, κόστη και κινδύνους. Προσθέστε σε αυτό την οικονομική αστάθεια, όπου οι τιμές μπορεί να ανέβουν ή να πέσουν 30-50% μέσα σε λίγες μέρες σε μια αγορά που λειτουργεί 24/7 χωρίς διακοπές και επηρεάζεται από tweets (στο X), ρυθμιστικές αποφάσεις, μακροοικονομικά νέα και memes. Φυσικά πάντα υπάρχει ο κίνδυνος απάτης, καθώς κάθε εβδομάδα εμφανίζονται νέα projects που υπόσχονται γρήγορα κέρδη ενώ πολλά από αυτά αποδεικνύονται rug pulls ή pump & dump. Τέλος υπάρχει η ψυχολογική πίεση από το FOMO και το FUD, που κάνει πολλούς να χάνουν λεφτά όχι από άγνοια τεχνολογίας, αλλά από αδυναμία ελέγχου των συναισθημάτων τους. Όλα αυτά κάνουν τον χώρο πολύπλοκο και απαιτητικό.
Dunning Kruger Effect
Πρόκειται για ένα γνωστό ψυχολογικό bias όπου όσο λιγότερα γνωρίζει κάποιος για ένα θέμα, τόσο πιο σίγουρος είναι ότι τα ξέρει όλα. Αντίθετα, όσο περισσότερο μαθαίνει κανείς, τόσο πιο πολύ συνειδητοποιεί πόσα δεν ξέρει. Στα crypto αυτό φαίνεται δραματικά. Υπάρχουν νέοι επενδυτές που μπήκαν πριν λίγες εβδομάδες στις αγορές, είδαν δύο-τρία pumps και τώρα γράφουν στα group ότι «έχουν καταλάβει πώς δουλεύει η αγορά» και δίνουν σίγουρες προβλέψεις για 100x. Ένας έμπειρος trader με χρόνια στην πλάτη, είναι πολύ πιο προσεκτικός και ταπεινός, γιατί ξέρει πόσο γρήγορα μπορεί να χαθεί ένα κεφάλαιο. Οι πιο άπειροι παίρνουν τα μεγαλύτερα ρίσκα, πέφτουν σε rug pulls, αγοράζουν στην κορυφή από FOMO και χάνουν λεφτά γρήγορα και εύκολα. Οι πιο έμπειροι επιβιώνουν ακριβώς επειδή έχουν μάθει να αμφιβάλλουν για τον εαυτό τους.
Τα καλά νέα είναι ότι μετά τους πρώτους τρεις έως έξι μήνες εντατικής ενασχόλησης (Στο Πλάνο Β, 4 μήνες με 2 μαθήματα την εβδομάδα), τα περισσότερα πράγματα αρχίζουν να μπαίνουν στη θέση τους. Ξαφνικά καταλαβαίνεις γιατί έγινε το Merge στο Ethereum, τι είναι το real yield στο DeFi, πώς λειτουργεί το υψηλό throughput του Solana και γιατί το Bitcoin θεωρείται ψηφιακός χρυσός.
Πληροφορίες που μπορεί να ακούγονται αδιάφορες αλλά αποτελούν θεμέλια της τεχνολογίας των crypto και βοηθάει στο να καταλαβαίνει κανείς τι είναι αυτό που ανταλλάσσει. Εμείς δεν συνιστούμε σε καμία περίπτωση την επένδυση ή απόπειρα trading σε όσους δεν γνωρίζουν τι κάνουν καθώς τα θετικά αυτής της τεχνολογίας φέρουν και συνέπειες. Better safe than sorry.
Το θέμα σε όλο αυτό είναι να καταλάβουμε πως δεν γίνεται από την πρώτη μέρα να είσαι και ειδικός. Να καταλάβουμε την διαφορά μεταξύ στίβου 100 μέτρων και μαραθώνιου. Δεν υπάρχει ο γρήγορος πλουτισμός που περιγράφει ο μέσος influencer. Σίγουρα υπάρχουν ευκαιρίες, αλλά χρειάζεται χρόνος και εκπαίδευση για να γνωρίζει κανείς πως να τις εκμεταλλευτεί.